انديشه بر پنج جهت است : 1 - انديشه در آيات و نشانه‌هاى آفاقى و انفسى حق كه نتيجهء آن رسيدن به توحيد و يقين است . 2 - انديشه در نعمت‌هاى ظاهرى و باطنى الهى كه ثمرهء آن شكر و عشق به حضرت مولاست . 3 - انديشه در آيات عذاب كه ميوهء آن ترس از گناه و خوف از مقام حق است . 4 - انديشه در وعده‌هاى الهى نسبت به نيكوكاران كه عاقبت آن رغبت و شوق به اعمال صالحه است . 5 - انديشه در تقصير خويش از طاعت حق ، با آن همه احسان الهى به عبد كه نتيجهء آن شرم و حيا از خداست . انديشه در آفرينش آسمان و زمين عطاء مىگويد : همراه عبيد بن عمير به نزد عايشه رفتيم ، در حالى كه بين ما و او پرده‌اى افكنده بود . . . ابن عمير به عايشه گفت : عجيب‌ترين چيزى كه از رسول اكرم صلى الله عليه و آله ديدى براى ما بگو ، عايشه گريه كرد و گفت : تمام زندگى پيامبر صلى الله عليه و آله عجيب بود ، شبى نزد من آمد ، كنارش قرار گرفتم ، فرمود : رهايم كن تا مولايم را عبادت كنم ، برخاست به طرف آب رفت ، وضو گرفت ، سپس به نماز ايستاد ، نماز مىخواند و گريه مىكرد ، در حدى كه محاسن مباركش از آب چشم تر شد . آن گاه به سجده رفت و از اشك ديده ، زمين را تر كرد ، سپس به پهلو قرار گرفت ، تا بلال آمد و او را به نماز صبح خبر كرد ، بلال به حضرت عرضه داشت ، گريهء شما از چيست ؟ در حالى كه گذشته و آينده‌ات را ، خداى مهربان غرق در غفران قرار داده .